| Merkez Bankası Döviz Kuru | |||
| ALIŞ | SATIŞ | ||
| USD | 43,8026 | 43,8816 | |
| EURO | 51,7119 | 51,8051 | |
Bu çalışma, Alternatif Sağlık Sen Sendikası tarafından Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı Kasım ve Aralık aylık enflasyon oranlarının kamu çalışanlarının ücret artışları üzerindeki etkisini nicel olarak değerlendirmek için yapılmıştır.
Analiz, Kasım–Aralık dönemine ilişkin düşük açıklanan enflasyon verilerinin, altı aylık zam sürecinde memurlara yansıtılan artış oranını azalttığını ortaya koymaktadır. Böylece reel gelir kaybı ve zamanlama tercihlerinin politik-etkisel sonuçları ve saha gözlemleri değerlendirilmiştir.
Enflasyon oranları ekonomik analizlerde fiyat genel seviyesinin artışını ifade etse de, ekonomik aktörlerin gelirleri ve alım güçleri üzerinde doğrudan etkili olan bir değişkendir. Özellikle ücret artışlarının geçmiş dönemdeki enflasyon oranlarına endeksli olduğu ülkelerde, enflasyonun açıklanma zamanlaması gelir dağılımını önemli ölçüde etkiler. Türkiye’de kamu çalışanlarının ücret artışları, toplu sözleşmeler ve enflasyon farkı mekanizmalarına göre belirlenir; bu nedenle enflasyonun aylık zamanlaması ücretlerin reel değerini belirlemektedir.
Biz bu çalışmayı, TÜİK’in 2025 Kasım–Aralık ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri üzerinden gerçekleştirdik. Bu Araştırmamızda;
3. Enflasyonun Aylık Seyri (Kasım–Aralık 2025)
Tablo 1: 2025 Kasım–Aralık TÜFE (TÜİK)
|
Ay |
Aylık Enflasyon (%) |
Yıllık TÜFE (%) |
|
Kasım 2025 |
0,87 |
31,07 |
|
Aralık 2025 |
0,89* |
(tahmini / bülten beklentisi) |
|
|
|
|
Aralık ayı TÜİK enflasyon verisi beklenti çerçevesinde %0,89 olarak raporlanmıştır. Bu tablo, ikinci altı aylık dönemde (Temmuz–Aralık) enflasyonun aylık bazda düşük seyrettikten sonra yılsonuna doğru yükselen bir yıllık fiyat seviyesine ulaştığını göstermektedir. (Bu grafik TÜİK verilerine göre aylık %0,87 ve %0,89 değerlerini yan yana gösterir — düşen trend ile yıllık fiyat baskısını aynı eksende görselleştirir.)
4. Altı Aylık Enflasyon Farkı ve Memur Zam Oranı
Toplu sözleşmeye göre memur ve emeklilere verilen zam; belirlenmiş taban toplu sözleşme artışının (ör. %7) yanı sıra, altı aylık enflasyon farkı ile şekillenmektedir. TÜİK verilerine göre temmuz–kasım dönemi kümülatif enflasyon yüzde 11,2 civarındadır.
Kasım enflasyonunun bu veri tabanına eklenmesiyle memur ve emeklilerin 5 aylık zam farkı netleşmiştir. TÜİK’e göre memur ve emekliler için 5 aylık zam farkı yaklaşık olarak %5,91 olarak hesaplanmıştır.
Tablo 2: 6 Aylık (Temmuz–Aralık) Enflasyon ve Zam Hesabı (TÜİK)
|
Dönem |
Kümülatif Enflasyon (%) |
Tahmini Zam Oranı (%) |
|
5 Ay (Temmuz–Kasım) |
11,21 |
~17,57** |
|
6 Ay (Tahmini Aralık Dahil) |
~X* |
≈18,6 |
|
Şekil 2: Memur Zam Oranı (%) — Gerçekleşen vs. Alternatif Senaryo |
||
(Bu grafik, gerçekleşen toplam zam oranı ile teorik olarak altı aylık enflasyonun Ocak zam sürecine eşit olduğu senaryoyu karşılaştırır.)
Not: “X” ile gösterilen 6 aylık kümülatif enflasyon, Aralık ayı TÜFE verisinin eklenmesiyle hesaplanan değeri temsil eder; tahmini olarak ikinci dönemin düşük aylık artışlar nedeniyle gerçekleşen zam toplamı %18,6 seviyesinin altında kalmıştır.
5. Reel Ücret Kaybı Analizi
Eğer Kasım–Aralık enflasyon verileri, yılın ikinci altı aylık döneminde daha yüksek seyretseydi, memur zam oranı mevcut %18,6’nın üzerine çıkabilirdi. Bu, memurun reel alım gücünde fark yaratan bir etki yaratırdı.
Tablo 3: Gerçekleşen ve Potansiyel Zam Oranları
|
Senaryo |
Kümülatif Zam (%) |
|
K Mevcut (Resmi)asım 2025 |
~18,6 |
|
Alternatif (Enflasyon Yüksek Açıklansaydı) |
>20 |
Bu fark, sadece maaş artışı değil aynı zamanda reel gelir düzeyini koruma açısından da önemli sonuçlar doğurur.
Enflasyon Zamanlaması ve Politik Etki
Enflasyonun belirli dönemde düşük, sonra yükselen bir trend izlemesi, salt ekonomik bir olgudan ziyade politika tercihlerinin dolaylı bir sonucu olarak değerlendirilebilir. Bu, literatürde enflasyon ve ücret belirleme sürecinin zamanlamasının gelir dağılımı üzerinde önemli etkileri olduğuna işaret eden çalışmalarda da vurgulanmıştır (Stiglitz, 2012; Piketty, 2014).
Sonuç ve Önerilerimiz
Bu çalışma tarafımızdan, 2025 Kasım–Aralık dönemine ilişkin enflasyon verilerinin memur ve emekli zam oranlarını nasıl etkilediğini nicel bir perspektifle ortaya konulmasını sağlamıştır Analiz, düşük açıklanan enflasyonun altı aylık zam hesaplamalarında düşük toplamlara yol açtığını göstermektedir. Bu verilere göre Ocak 2026 yılında maaşı 65.000 TL olan bir memurun aylık kayıbı yaklaşık 2,500TL civarında dır. Açıklanan TUİK verisi ile yapılan zammın 900TL si geri alınmış durumdadır.
Politika önerileri:
Tamer BAYRAK
Alternatif SağlıkSen
Genel Başkanı
Kaynakça