Sağlık Çalışanlarının Nöbet Ücretleriyle İlgili Sınırlama Anayasa Mahkemesi Tarafından İptal Edildi

Sağlık çalışanlarının nöbet için aldıkları para ile ilgili sınırlama Anayasa Mahkemesi tarafından kaldırıldı Türkiye’de sağlık çalışanları uzun zamandır nöbet ücretleri ile ilgili sorunlar yaşıyordu. Bu konuda önemli bir karar çıktı. Anayasa Mahkemesi, sağlık çalışanlarının tuttuğu nöbet sayısı belirli bir saatten fazla olunca para verilmemesini öngören kuralı Anayasa’ya uygun bulmadı ve iptal etti. Resmî Gazete’de yayımlanan bu karara göre, olay Çanakkale 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusu ile başladı. Mahkeme, önünde bir dava varken 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 33. maddesinde yer alan ve 5947 sayılı Kanun ile değiştirilen kuralın Anayasa’ya aykırı olabileceğini düşündü. Bu yüzden Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Bu kural, sağlık çalışanlarının tuttukları nöbetler için üst sınır getiriyordu.

Kısaca;

• Aile sağlığı merkezlerinde ve toplum sağlığı merkezlerinde bir ayda 60 saatten fazla nöbet tutanlar,

• Diğer sağlık kuruluşlarında ise bir ayda 130 saatten fazla nöbet tutanlar, bu saatlerin üzerindeki nöbetler için para alamıyordu. Başvuruda, sağlık çalışanlarının belirlenen saatin üstünde nöbet tuttuğu hâlde bunun karşılığı olan parayı alamadığı belirtildi. Bu da hem çalışma hayatının temel kuralları ile hem de Anayasa’da yer alan bazı haklarla çelişiyordu. Özellikle şu noktalar üzerinde duruldu:

• Hukuk devleti

• Zorla çalıştırma yasağı

• Mülkiyet hakkı Başvuruda ayrıca sağlık çalışanlarının çoğu zaman uzun saatler nöbet tuttuğu, ama belirlenen sınırın üstündeki çalışmalarının karşılığını alamamasının emek karşılığı para ilkesine aykırı olduğu ifade edildi.

 Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, bu kuralın Anayasa’daki “zorla çalıştırma yasağı” ile uyumlu olmadığını düşündü. Mahkeme kararında, sağlık çalışanlarının bazen belirli sürenin üstünde nöbet tutmasının gerek olduğunu, fakat bu nöbetler için para verilmemesinin çalışanlar üzerinde fazla yük oluşturduğunu vurguladı. Anayasa Mahkemesi kararında şöyle dedi: “Kuralda, sağlık kuruluşlarında ancak belirli saatlere kadar tutulan nöbetler için para verileceği, bu saatler geçince hiçbir ödeme yapılmayacağı öngörülmektedir. Bu sağlık çalışanları üzerinde orantısız bir yük yaratır. Bu yüzden bu kural Anayasa’nın 18. maddesindeki zorla çalıştırma yasağına aykırıdır.” Mahkeme, bu nedenlerle ilgili kuralı kaldırdı.

Bu karar, sağlık çalışanlarının çalışma şekli açısından çok önemli bir adımdır. Çünkü sağlık sisteminde doktorlar, hemşireler ve diğer sağlık personeli çoğu zaman çok çalışır ve uzun nöbetler tutar. Özellikle acil servisler, yoğun bakım ve büyük hastanelerde nöbet sistemi sağlık hizmetinin devamı için zorunludur.

Fakat geçmişteki kural yüzünden birçok sağlık çalışanı, tuttuğu nöbetlerin bir kısmı için para alamadan çalışmak zorunda kalıyordu. Bu da hem çalışanların isteğini hem de iş yerindeki huzuru ve barışı bozan bir durum olarak sık sık dile getiriliyordu.

Anayasa Mahkemesi’nin verdiği bu karar, sağlık çalışanlarının emeğinin karşılığını alma hakkı bakımından önemli bir güvence olarak görülüyor. Kararla birlikte, nöbetlerin belirli bir saatle sınırlandırılıp para ödenmemesi sorunu ortadan kaldırılacak.

Bize göre  bu kararı sadece ekonomik bir adım olarak görmüyor, aynı zamanda iş hayatında adalet ve hakkaniyet ilkelerini güçlendiren bir gelişme olarak değerlendiriyor. Modern hukukta en önemli kural, çalışanlara yaptıkları işin karşılığı olarak adil bir para verilmesidir. Sağlık alanında çalışanlar, insan hayatı ile ilgili bir görev üstleniyor. Ağır çalışma koşullarına rağmen hak ettikleri karşılığı alamamaları uzun süredir tartışılıyordu. Kısacası, Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı sağlık çalışanlarının haklarını korumak için önemli bir gelişme oldu. Kararın uygulamasının nasıl olacağı ve bundan sonra yapılacak yeni kurallar ise önümüzdeki günlerde bakanlığın hazırlayacağı yönetmelik ile  daha net anlaşılacak.

Tamer Bayrak

Alternatif Sağlıksen

Genel Başkanı